Amateka n'Umuco · Amateka · Umuntu · iminota 7

Blaise Pascal: Umugani w'Uruziga rwa Roulette

Umuhanga mu mibare ukunze kwitirirwa uruziga, wageragezaga gukora ikindi kintu.

Igisubizo kigufi

Pascal (1623–1662) yakoze amagerageza ku bikoresho bigenda iteka (perpetual motion) mu myaka ya 1650. Uruziga ruzenguruka nta guterana kunini rumwitirirwa rushobora kuba sekuruza wa rotor ya roulette; ariko uko kwitirirwa ni umugani wa rubanda, ntikugaragazwa n'inyandiko.

yavutse
1623, Clermont
ubushakashatsi ku mahirwe
1654, hamwe na Fermat
yapfuye
1662, Paris
uruziga
kwitirirwa kw'umugani wa rubanda

Umuhanga mu mibare

Blaise Pascal yakoze mubazi ikoreshwa n'imashini afite imyaka cumi n'icyenda, agaragaza ibisubizo muri jewometiri ya projective akiri ingimbi, akora ubushakashatsi bw'ibanze ku muvuduko w'umwuka (pressure) n'ubusa (vacuum), maze mu 1654, mu mabaruwa yandikiranye na Pierre de Fermat, akemura “ikibazo cy'amanota”: uko amafaranga yategewe mu mukino w'amahirwe wahagaritswe yagabanywa mu buryo buboneye. Igisubizo cyabo, kugabana hakurikijwe amahirweimibareAmahirweAmahirwe y'igisubizo, kuva kuri 0 kugeza kuri 1 cyangwa kuva kuri 0% kugeza kuri 100%. Umubare umwe: 1/37 = 2,70%.Soma byose → buri mukinnyi yari afite yo gutsinda iyo umukino ukomeza, ni yo nkomoko y'agaciro gateganyijweimibareAgaciro gateganyijweIgisubizo mpuzandengo kuri buri tega mu gihe kirekire. −1/37 y'itega kuri buri tega risanzwe ry'i Burayi.Soma byose →. Buri bara rya EV kuri uru rubuga rikomoka kuri ayo mabaruwa.

Umukino wahagaritswe usiga amafaranga yo kugabana: ikibazo Pascal na Fermat bakemuye.

Ese Blaise Pascal yaba yarakoze imashini ya roulette?

Hagati mu myaka ya 1650 Pascal yakoze ku mashini igenda iteka, kandi bivugwa ko yakoze uruziga ruringaniye neza rwazengurukaga igihe kirekire nta guterana kunini. Inkuru y'uko urwo ruziga rwabaye rotoribikoreshoRotorIgice cy'uruziga kizenguruka gitwaye utuzu.Soma byose → ya roulette isubirwamo mu bitabo byinshi by'amateka ariko ntiboneka mu nyandiko n'imwe y'ibanze. Birashoboka ko abacungaga kazino zo mu mijyi y'amazi ashyushye mu kinyejana cya 18 bakoreshaga iryo zina mu kwamamaza. Ntabwo ari ikintu Laboratwari yakwemera hashingiwe ku bimenyetso.

ibivugwaibimenyetso
Pascal yakoze uruziga ruzenguruka nta guterana kuniniinkuru zo mu gihe cye zivuga amagerageza ye ku mashini igenda iteka; birashoboka
urwo ruziga rwabaye rotor ya roulettenta nyandiko y'ibanze; bigaragara mu bitabo by'amateka byo mu kinyejana cya 19
Pascal yahimbye imbonerahamwe y'amategaoya; imbonerahamwe ikomoka kuri biribi na hoca
Pascal yashyizeho imibare roulette ishingiyehoyego; amabaruwa yo mu 1654 ku gaciro gateganyijwe

Amahirwe, mu magambo ye no mu yacu

Amabaruwa yo mu 1654 ntavuga roulette, kuko yari itarabaho. Abaza ikibazo iki: abakinnyi babiri bakeneye amanota atatu ngo batsindire amafaranga yose; bahagarara ari 2–1; ayo mafaranga yagabanywa ate? Igisubizo cya Pascal gikoresha icyo ubu twakwita agaciro gateganyijwe gashingiye ku kindi (conditional expectation) n'impamvu isubiramo imanuka ku giti cy'uburyo bwose umukino wari gukomeza. Huygens yasomye ayo mabaruwa maze mu 1657 asohora igitabo cya mbere cyigisha agaciro gateganyijwe. Ijambo “expectation” ni irye.

Kuva ku kibazo cy'amanota kugeza ku nyungu ya kazino
1654

Pascal na Fermat bakemura ikibazo cy'amanota: agaciro gateganyijwe nk'igiciro kiboneye cy'aho umukinnyi ageze.

1657

Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: inyandiko ya mbere icapwe ku gaciro gateganyijwe.

1713

Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: itegeko ry'imibare minini.

1796

Roulette isobanurwa i Paris. Buri bwishyu ni 36/n − 1: EV = −1/37 (cyangwa −2/38).

1900

Ikizamini cya chi-square cya Pearson, kigaragazwa ku mazunguruka ya roulette.

ubu

Ibyo byose biri hejuru, kuri uru rubuga, muri mushakisha.

Itega rya Pascal

Igitekerezo cya Pascal kizwi cyane ku gutega ntikivuga roulette ahubwo kivuga Imana: “itega” riri muri Pensées rifata kwemera nk'itega rifite ubwishyu butagira iherezo. Ni igitekerezo gishingiye ku gaciro gateganyijwe, kandi ni ubwa mbere umuntu yakoresheje theory y'ifatwa ry'ibyemezo (decision theory) ngo agaragaze ikintu icyo ari cyo cyose. Abakinnyi ba roulette bitabaza Pascal ku bijyanye n'uruziga bitabaza Pascal utari we; ufite agaciro ni uwagaragaje uko urusimbi rugenerwa igiciro.

Igitangaje

Yaba Pascal yarakoze uruziga rwa mbere rwa roulette cyangwa atarakoze, umukino ni urugero rwiza rw'ubushakashatsi bwe nyabwo: igikoresho cyaturutse ku muntu wagaragaje ko udashobora kubona ikintu utatanze ikindi (imashini igenda iteka ntishoboka; agaciro gateganyijwe ntikiyongera), gikoreshwa kwereka ikintu kimwe abakinnyi miliyoni nkeya buri mwaka.

Ibibazo

Ese Pascal yakinaga urusimbi?

Mu ntangiriro z'imyaka ya 1650 yagendanaga n'abakina urusimbi i Paris, ari na ko ikibazo cy'amanota cyamugezeho binyuze kuri Chevalier de Méré. Nta nyandiko ivuga ko yakinaga ku mafaranga by'ukuri.

Kuki ibitabo byinshi by'amateka ya roulette bivuga uruziga rwa roulette rwa Blaise Pascal?

Kuko ari inkuru nziza kandi abamamazaga kazino mu kinyejana cya 19 barayikundaga. Yisubiremo, ariko uyiherekeze n'icyitonderwa cy'inkomoko.

Akanya k'urwenya

Yagaragaje ko nta kintu ubona ku busa. Hanyuma umuntu ayubakiraho kazino.

Yagaragaje ko nta kintu ubona ku busa. Hanyuma umuntu ayubakiraho kazino.

Inkomoko

  1. Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points. 1654. Muri Œuvres complètes.
  2. Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae. 1657. Inyandiko ya mbere icapwe ku gaciro gateganyijwe.
  3. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. University of Pennsylvania Press, 2005.
byasuzumwe 2026-09-28icyitegererezo: uruziga rw'i Burayi, zeru imweuburyo bwakoreshejwe ↗inkomoko ↗